الشيخ السبحاني

88

قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)

بر آن ، باعث علم به تفصيل حوادثى است كه در اين جهان رخ مىدهد . گويا آن ، وجودى اجمالى و خلاصه‌اى از اين تفاصيل است ؛ به گواه اين كه در آيهء مورد بحث پس از جمله « ثم استوى » اطلاع بر حوادث جزئى از قبيل باريدن باران و روييدن گياه به ميان آمده است . بنابراين نظر ، عرش مقام مجرد از ماده است كه تدبير امور جهان آفرينش از آن جا سرچشمه مىگيرد و هم مقامى از علم الهى است كه استيلاى بر آن موجب مىشود آن چه در جهان آفرينش از آن جا سرچشمه مىگيرد و هم مقامى از علم الهى است كه استيلاى بر آن موجب مىشود آن چه در جهان آفرينش رخ مىدهد ، روشن شود ؛ زيرا چنان كه گفته شد ، در بسيارى از آيات پس از ذكر « استيلاى بر عرش » موضوع « تدبير امور خلقت » و علم به « حوادث جهانى آفرينش » به ميان آمده است و در آيهء مورد بحث پس از طرح استيلا ، جملهء « يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِى الأَرْضِ وَما يَخْرُجُ مِنْها . . . » ؛ كه حاكى از علم محيط خداوند به حوادث جهان خلقت است ، آمده است . خلاصه ، عرش نقطه‌اى از وجود است كه رشتهء تدبير امور جهان خلقت به آن جا منتهى مىگردد و آينه‌اى است كه جزئيات تمام آن چه در عالم آفرينش رخ مىدهد در آن جا منعكس مىباشد و فرشتگان اطراف عرش آن‌هايى هستند كه در جهان خلقت ، وظايف و تصرفاتى دارند و مأمور اجراى دستورهايى هستند كه از اين مقام صادر مىگردد و در حقيقت اين مقام به سان موضوعاتى مانند لوح محفوظ ، براى انسانى كه در حجاب ماده است ، روشن نيست . راهنمايى پيشوايان بزرگ ما رواياتى كه از پيشوايان ما در تفسير عرش وارد شده مؤيد نظرى است